Chengyu to chińskie „przysłowia” składające się z czterech hieroglifów.
W użyciu we współczesnym języku chińskim jest około 5 000 chengyu, chociaż są słowniki zawierające prawie 20 000. Są to w większości jednak stare wyrażenia niezrozumiałe dla współczesnych Chińczyków, nie brakuje także chengyu lokalnych, nieczytelnych dla ogółu społeczeństwa.
Chengyu będące w powszechnym użyciu są rozpoznawalne dla wszystkich Chińczyków, bez względu na dialekt języka chińskiego, jakim posługują się na co dzień.
Wiele chengyu jest niezrozumiałych same z siebie, nie są zwykłą alegorią lub parabolą. Nie można ich zrozumieć bez poznania kontekstu ich powstania.
Dlatego chengyu są integralną częścią socjalizacji i procesu nauczania szkolnego. Wiele chengyu jest powiązanych z mitami, legendami lub konkretnymi wydarzeniami historycznymi.
Chengyu ściśle scalają język z kulturą i całym „doświadczeniem” bycia Chińczykiem. Większości tekstów nie może być zrozumiałych bez znajomości chengyu. Chengyu tworzą wreszcie wzory zachowań i schematy myślenia. Bardzo silnie determinują postrzeganie świata.
Chociaż przywykliśmy myśleć o nich jak o przysłowiach, to w języku chińskim spełniają rolę wyrażeń idiomatycznych. Są elementem zdania. Nie stosuje się ich jako samodzielnych wyrażeń. Mogą przyjmować rolę przymiotnika lub przysłówka, ale też mogą funkcjonować jako części mowy. Zazwyczaj orzeczenie lub dopełnienie, a w wyjątkowych sytuacjach nawet podmiot zdania.
Problemem jest, że nie każdy chengyu może przyjąć każdą rolę. Niektóre są przysłówkiem, ale nigdy nie można użyć ich jako przymiotnika. Stąd początkującym studentom chińskiego wydaje się, że wiele chengyu mówi o tym samym. Mimo że mają te same znaczenie, to nie można jednak stosować ich w tej samej funkcji gramatycznej.
Zawsze są jednak takie chengyu, które są uniwersalne gramatycznie.
Osobiście, zawsze patrzyłem na chengyu jako rodzaj „protezy” językowej. Rozwój i rola chengyu wynika z „odmienności” gramatyki chińskiej powiązanej z zatrzymaniem rozwoju pisma na etapie ideogramów i ich ewolucji w kierunku złożonych pojęć abstrakcyjnych.
Ilustracja: PD-ART
zawielkimmurem.net 