manchu1

Mandżurski jest zapisywany przy pomocy alfabetu wprowadzonego z rozkazu Nurchaczego w 1599 roku.

Pod pojęciem tzw. nowej historii Qing, kryje się nowe spojrzenie na panowanie mandżurskie w Chinach (1644-1911).

Tradycyjna narracja opierała się na analizie źródeł napisanych w języku chińskim i jej podstawą było założenie szybkiej sinizacji Mandżurów, którzy mieli przyjąć chińskocentryczny punkt widzenia. Jednak w ostatnich dekadach XX wieku wielu specjalistów na Zachodzie (głównie w Stanach Zjednoczonych) zaczęło uczyć się mandżurskiego i czytając mandżurskie teksty źródłowe odkryło, że sami Mandżurowie byli jak najbardziej dalecy od uznania się za Chińczyków, czy autentycznego przyjęcia kultury chińskiej.

Według zwolenników nowej historii Qing Mandżurowie nie uznawali Chin za swój punkt odniesienia, a w rządach bardziej kierowali się środkowoazjatyckimi doświadczeniami, niż myślą konfucjańską. Chiny były dla nich największą i siłą rzeczy najważniejszą częścią imperium, ale inne regiony podbijali dla siebie, nie dla Chin.

Faktycznie, w tradycyjnej doktrynie mówiącej o sinizacji Mandżurów zawsze były pewne dziury. Dlaczego Chińczycy mieli zakaz osiedlania się w Mandżurii, skoro Mandżurowie mieli czuć się częścią Chin? Dlaczego Mandżurowie nie przyjęli wielu chińskich zwyczajów i bardzo przestrzegali samo-separacji w stosunku do Chińczyków, czy innych podbitych ludów? Dlaczego praktycznie do końca prowadzili podwójną administrację, jedną w języku chińskim, a drugą w mandżurskim? Nowe podejście może też tłumaczyć względną łatwość z jaką Mandżurowie oddawali chińskie ziemie, czy przyznawali przywileje obcokrajowcom w Chinach.

Oczywiście to burzy nie tylko podwaliny obowiązującej chińskiej historiografii oraz zakłóca obraz własny Chińczyków, ale też zagraża ambicjom politycznym ChRL.

Poczucie wyższości cywilizacyjnej jest jedną z podwalin chińskiej kultury. Sama idea, że jakiś „barbarzyński” lud nie uległ autentycznej sinizacji, a jedynie umiejętnie manipulował podbitym krajem wydaje się czystą herezją i po prostu nie mieści się w głowie.

Problemem są też kwestie polityczne. Mimo że ChRL nie jest w sensie prawnomiędzynarodowym kontynuatorką Cesarstwa (tą jest wciąż Republika Chińska na Tajwanie), ale ChRL rości sobie prawa do terytoriów, kiedyś podbitych przez Mandżurów. To Mandżurowie po raz pierwszy efektywnie opanowali Tajwan oraz trwale połączyli w jednym państwie Chiny, Tybet, Turkiestan Wschodni, Mongolię Zewnętrzną itp. W tym właśnie tkwi problem. Czy włączyli je do Chin, czy tylko włączyli do swojego imperium, w którym znajdowały się także Chiny?

To tylko z pozoru nieistotne pytanie, ale ma ono poważne implikacje międzynarodowe. Tybetańczycy twierdzą na przykład, że Tybet nigdy nie był częścią Chin, a jedynie był związany unią personalną z Chinami przez dynastię mandżurską. Kiedy Chińczycy obali Mandżurów w 1911 roku, to równocześnie zerwali unię. Przykłady można by mnożyć.

Nic dziwnego, że kwestia nowej historii Qing jest sprawą polityczną i stała się elementem kampanii politycznej w ChRL skierowanej przeciw zachodnim wpływom na uczelniach. Li Zhiting z Narodowego Komitetu Kompilacji Historii Dynastii Qing opublikował 20 kwietnia br. mało merytoryczny, ale pełen emocji atak na nową historię Qing i „amerykańskich imperialistycznych historyków”, „przyjmujących imperialistyczny punkt widzenia” opisujący Dynastię Qing w „kategoriach imperialistycznych”.

Oczywiście to nie miejsce, aby rozstrzygnąć ten spór, ale chciałbym zwrócić na niego uwagę. Zwłaszcza, że w polskiej sinologii nie można znaleźć zbyt wielu prac dotykających problemu, a teoria sinizacji Mandżurów jest traktowana często jako dogmat.

Opublikował/a Michał Bogusz

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.