zhou_youguang

Dopiero dzisiaj dotarła do mnie wiadomość, że 14 stycznia zmarł w Pekinie w wieku 111 lat Zhou Youguang (周有光). Zhou jest uznawany za ojca transkrypcji pinyin języka mandaryńskiego.

Mało kto wie, ale wprowadzenie nowej transkrypcji razem z uproszczeniem pisowni hieroglifów w 1958 roku miało być tylko pierwszym krokiem w kierunku pełnej romanizacji mandaryńskiego i odejścia od chińskich znaków. Wszystko w celu walki z analfabetyzmem. Ostatecznie z powodów praktycznych – duża ilość homofonów, ale przede wszystkim silnie zakorzenionego tradycjonalizmu Chińczyków nie podjęto dalszych prac nad pełną romanizacją i system pinyin stał się jedynie pomocniczym systemem zapisu fonetycznego.

Sam Zhou nie może być uznany za jedynego twórcę pinyin, nad którym nie tylko pracował cały zespół lingwistów, ale też powstał na bazie już wcześniej istniejących systemów. Lecz bezspornie to on kierował działaniami komisji i wyznaczył główne kierunki działania.

Życie Zhou jest typowe dla intelektualisty jego pokolenia. Syn mandaryna, po upadku cesarstwa zubożała rodzina nie miała jak go wykształcić i tylko dzięki pomocy przyjaciół oraz własnym talentom skończył studia. Jak wielu innych uzdolnionych, młodych ludzi został wysłany w latach 30. do Japonii, gdzie zetknął się z komunizmem dzięki Hajime Kawakami. Antyimperialistyczny i obiecujący emancypację żyjących w nędzy mas komunizm był wyjątkowo atrakcyjny dla młodych, patriotycznie nastawionych ludzi z pokolenia Zhou. Nic dziwnego, że w 1949 roku wrócił do ChRL, mimo że w momencie zdobycia władzy przez komunistów pracował zagranicą.

W ChRL w 1950 roku został przewodniczącym komisji, której powierzono zadanie reformy języka chińskiego. Owocem jej działań był właśnie pinyin i uproszczenie znaków.

Jego dalsze losy są także typowe dla chińskiego intelektualisty. W czasie rewolucji kulturalnej zesłany do pracy na wsi w celu reedukacji. Potem w latach 80. razem z Liu Zunqi i Qian Weichang pracował nad chińskim wydaniem Encyklopedii Britannica. W 1989 roku poparł studentów na placu Tiananmen. Później napisał szereg książek (debiutował w 1949 roku, ale większość swoich prac napisał po 1990 roku), których cześć została zakazana w ChRL, ale samego Zhou żadne represje lub ograniczenia już nie dosięgły, choć do końca życia znajdował się pod dyskretną obserwacją aparatu bezpieczeństwa. Był aktywny do końca. 10 z ponad 40 książek napisał już po 2002 roku, kiedy skończył 100 lat (ostatnia została wydana w 2015).

Opublikował/a Michał Bogusz

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.