Miesiąc: Maj 2026
A. Pantsov: Victorious in Defeat. The Life and Times of Chiang Kai-shek, China, 1887–1975
Autor chce wyrwać Chiang Kai-Shek zarówno z czarnej legendy „skorumpowanego, nieudolnego dyktatora”, jak i z kuomintangowskiej apologii „światłego przywódcy narodu”.
Japan’s Economy in 2026: The Comeback Nobody Expected?
Japonia boryka się z długotrwałą stagnacją gospodarczą, charakteryzującą się słabym wzrostem PKB, utrzymującą się deflacją i słabą walutą. Pojawiają się jednak ostatnio oznaki ożywienia gospodarczego. Indeks Nikkei osiągnął rekordowy poziom, a płace rosną.
„Dziennik Ludowy” napisał (23.05-29.05.2026)
W ty tygodniu dwa teksty z Renmin Ribao wymagają moim zdaniem dłuższego komentarza. Obydwa dotyczą różnych obszarów – pierwszy armii chińskiej, drugi Japonii – ale łączy je wspólna logika. Dla KPCh bezpieczeństwo jest rozumiane przede wszystkim jako kontrola. Kontrola nad kadrami, nad instytucjami, nad narracją historyczną i nad regionalnym otoczeniem strategicznym.
„Sześć Sieci”, czyli jak zapakować stare w nowe
Moim zdaniem inicjatywa „Sześciu Sieci” potwierdza polityczną niemożność przejścia Chin od modelu inwestycyjno-podażowego do konsumpcyjno-popytowego. To nie jest korekta modelu, tylko jego technologiczna modernizacja i propagandowe przepakowanie.
Ostatnie 7 dni w Chinach (20-26 maja)
Dwa najważniejsze wydarzenia ostatnich dni to zapowiedź reformy systemu hukou i katastrofa w kopalni w Shanxi. Obydwa zasługują na dłuższy komentarz.
Minxin Pei: The Broken China Dream: How Reform Revived Totalitarianism
Książka Minxin Pei to przede wszystkim historia pewnego zawodu życiowego. Od nadziei, że reformy rynkowe osłabią KPCh, przez realizację, że doszło do „uwięzionej transformacji”, po konstatację, że dengowskie reformy ostatecznie odtworzyły warunki do powrotu totalitaryzmu.
Why is Trump pulling the plug on his AI Order?
Donald Trump był o kilka godzin od podpisania ważnego dekretu dotyczącego sztucznej inteligencji – i nagle się wycofał. Dlaczego? Czy była to presja ze strony Doliny Krzemowej, obawy przed utratą przewagi nad Chinami, czy też obawy związane z rządowym nadzorem nad potężnymi systemami sztucznej inteligencji?
„Dziennik Ludowy” napisał (16.05-22.05.2026)
Poprzedni tydzień w „Dzienniku Ludowym był zdominowany przez trzy bloki polityczne: stabilizowanie relacji z USA po wizycie Trumpa, instytucjonalne pogłębianie osi chińsko-rosyjskiej po wizycie Putina, oraz wewnętrzne porządkowanie aparatu partyjno-państwowego pod kątem XV planu pięcioletniego, dyscypliny kadrowej, zarządzania lokalnego i technologicznej modernizacji gospodarki.
Potencjał japońskiego przemysłu obronnego
Od dojścia do władzy Takaichi Sanae stało się jasne, że Japonia zrewiduje swoją politykę bezpieczeństwa, w tym ograniczenia w eksporcie broni. Tylko jaki jest naprawdę potencjał japońskiego przemysłu zbrojeniowego?
Ostatnie 7 dni w Chinach (13-19 maja)
Wbrew potocznym oczekiwaniom wizyta Trumpa wcale nie dominowała w chińskich mediach. Partia już o to zadbała. Będzie ciekawe porównać ze sposobem relacjonowania wizyty Putina , która zaczyna się dzisiaj.
Dwie książki o upadku Republiki
Syme widzi lata 49–27 p.n.e. jako rewolucję, w której stara oligarchia została zastąpiona nową elitą skupioną wokół Augusta. Gruen nie neguje, że ostatecznie tak się stało, ale sprzeciwia się determinizmowi Syme. Dla niego przed 49 r. p.n.e. nie było pełnego rozpadu instytucji, nie było trwałego przejęcia państwa przez wodzów, nie było rewolucyjnej mobilizacji plebsu ani armii. Były tradycyjne konflikty arystokratyczne, które wymknęły się spod kontroli.
Economic powerhouse China – How dependent is Europe?
Chiny wkraczają na rynki europejskie i dążą do coraz większej potęgi militarnej. Ma to już wpływ na bezpieczeństwo wewnętrzne i zewnętrzne państw zachodnich.
„Dziennik Ludowy” napisał (09.05-15.05.2026)
Co nie powinno dziwić, ten przegląd Renmin Ribao dominuje wizyta Trumpa, ale najważniejszy moim zdaniem tekst w tym tygodniu został opublikowany pod nazwiskiem Gao Xianga, szefa Chińskiej Akademii Nauk Społecznych i dotyczy odcięcia chińskiej humanistyki od wpływów zachodnich.
W co gra Xi Jinping?
Kalendarz partyjny jest nieubłagany. Jesienią 2027 roku Xi Jinping będzie musiał zwołać XXI Zjazd KPCh, dlatego już teraz jego uwaga jest niemal całkowicie skupiona na przedzjazdowej układance personalnej. To ona determinuje zarówno czystkę w aparacie partyjno-państwowym i armii, jak i agendę jego spotkań z zagranicznymi przywódcami.
Ostatnie 7 dni w Chinach (6-12 maja)
Leitmotivem w chińskich mediach w ostatnich 7 dniach była narracja o „dobrym początku XV planu pięcioletniego”, „odporności” i „stabilizacji oczekiwań”.
Chenggang Xu: Institutional Genes. Origins of China’s Institutions and Totalitarianism
Główny argument Chengganga Xu jest taki, że współczesnych Chin nie da się zrozumieć jako zwykłego autorytaryzmu, „kapitalizmu państwowego” ani przejściowego modelu rozwojowego. Twierdzi, że podstawową instytucją ChRL pozostaje leninizm, ale w specyficznej chińskiej odmianie.
The Lost World Nobody Has Mapped
Papua Nowa Gwinea leży na drugiej co do wielkości wyspie świata, gdzie łańcuch górski o długości ponad 2500 kilometrów spowodował rozbicie społeczności ludzkich na ponad 840 odrębnych grup językowych — co stanowi około 12 procent wszystkich języków używanych na Ziemi.
„Dziennik Ludowy” napisał (02.05-08.05.2026)
Dzisiaj pierwszy przegląd tekstów z Renmin Ribao.
Jak czytać „Dziennik Ludowy”?
Aliasy wykorzystywane w Renmin Ribao nie są zwykłymi pseudonimami, lecz służą do sygnalizowania wagi tekstu. Choć mają wyglądać jak nazwisko dziennikarza, ale fonetycznie wskazują na organ, redakcję lub funkcję, którą w rzeczywistości reprezentują.
Ostatnie 7 dni w Chinach – podejście drugie
Podejście „numer dwa” do zainicjowania cotygodniowego przeglądu wiadomości z Chin (28 kwietnia–5 maja).
Ostatnie 7 dni w Chinach
No i mam falstart. Testowałem w zeszłym tygodniu program i działało, ale tym razem wszystko się wysypało. No cóż, miało być pięknie, a wyszło jak zawsze. Wygląda na to, że muszę przetestować testować program jeszcze raz i wrócę z tym wpisem najpóźniej jutro.
T.R. Napper: 36 Streets
Druga połowa XXI wieku i Hanoi pod chińską okupacją, to tło dla cyberpunkowej powieści T.R. Nappera.
Frontier War. Inside The West Papua Liberation Army
Papuańczycy z zachodniej części wyspy, która jest częścią Indonezji od lat 70. walczą o niepodległość.
Zmiany, zmiany, zmiany…
Prowadzę ten projekt od trzynastu lat i wierzę, że pewne zmiany formuły pozwolą mi kontynuować go z nową energią przez kolejne lata.
zawielkimmurem.net 