Autor: John Keay
Tytuł: The Honourable Company: a History of the English East India Company (Szanowna Kompania: historia angielskiej Kompani Wschodnioindyjskiej)
Wydawnictwo: HarperCollins (1993)

Od czasu do czasu trzeba uciec od „bieżączki” i poczytać o czymś, co jest zamknięta historią, a nie rozwijającym się na naszych oczach dramatem. Tym razem padło na historię angielskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej.

Historia Szanownej Kompanii liczy 274 lata, co może blednie wobec 5000 lat, na które w kółko powołuje się partia komunistyczna w Chinach,1 jest to jednak kawałek historii, także chińskiej. Na zawsze Kompania będzie związana z Hong Kongiem. Kompania nie tylko stworzyła tutaj port i miasto, ale też położyła podwaliny pod kolonialny system rządów, który trwa do dzisiaj. Chińscy komuniści przecież niewiele zmienili w regionie. Nadal rządzą nim w imieniu metropolii oligarchowie, tycoonowie.

Oczywiście kompania jest znana przede wszystkim ze swojej niespecjalnie szanownej działalności na półwyspie indyjskim. To tutaj testowano z eksperymentami społecznymi na masową skalę. Tutaj stworzono nową klasę Anglo-Hindusow, poprzez promowanie mieszanych związków. Po przejęciu Indii przez państwo brytyjskie politykę zarzucono, dyskryminując niedawnych faworytów, ale nadal kontynuowano z większymi lub mniejszymi sukcesami projekt macaulayizmu.2 Wreszcie wielu będzie ją na zawsze kojarzyć z obcinanie kciuków hinduskich tkaczy.3

Mimo opisywanych okropieństw to dosyć przyjemna lektura. John Keay jest typowym przedstawicielem brytyjskiej szkoły pisarstwa historycznego, co jest gwarantem, że opowiada historię żywo, ciekawie i często z perspektywy jednostki. Inna sprawa, czy takie opowiadanie o historii jej nie zafałszowuje, ale czyta się to dobrze.


1 Szykuję na ten temat dłuższy wpis, ale brak czasu odwleka jego ukończenie.
2 Macaulayizm to polityka stopniowego eliminowania rdzennej kultury i języka przez planowane zastępowanie ich językiem i kulturą kolonizatora poprzez system edukacyjny. Termin pochodzi od brytyjskiego polityka Thomasa Babingtona Macaulaya (1800–1859), który był głównym motorem wprowadzenia języka angielskiego i brytyjskiego curriculum w szkonictwie indyjskim średniego i wyższego szczebla.
3 Powszechnie opowiadana historia mówi, że Brytyjczycy obcinali kciuki tkaczy jedwabnych w Bengalu, aby wyeliminować ich z rynku i otworzyć rynek dla importowanych z Anglii tkanin. W rzeczywistości źródłem tych informacji był William Bolts, który pracował w Kompanii w Indiach, ale został usunięty w 1768 r. W 1772 roku wydał „”Considerations on India Affairs” opisujący jak hinduscy tkacze obcinali sobie kciuki, aby uniknąć quasi niewolniczej pracy przy przędzy jedwabnej. To by oznaczało, że Kompania zmuszała lokalnych rzemieślników do pracy, aby móc wywozić tkaniny z Indii, nie importować. Pomijając jak było, jest to kolejna brzydka karta w historii kompanii. Trudno zresztą znaleźć zbyt wiele pozytywnych.

Opublikował/a Michał Bogusz

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.