Granica ciężkich opadów przesuwa się na północ

Bardzo ciekawy artykuł w „Caixin Global,” pokazujący, jak linia ciężkich opadów przesuwa się na północ ChRL. „W ostatnich tygodniach 2025 roku deszcz stał się nową normą w suchych regionach północnych Chin – był tak częsty, a czasami tak gwałtowny, że pobił lokalne rekordy i zmienił samo pojęcie „pory powodziowej”.

W stolicy Mongolii Wewnętrznej, Hohhot, roczne opady zbliżały się do 800 milimetrów. W Pekinie kilka stacji meteorologicznych w dzielnicach takich jak Miyun, Fangshan i Fengtai odnotowały już ponad 1000 milimetrów opadów – prawie dwukrotnie więcej niż typowe roczne opady w mieście.

Według Chińskiego Narodowego Centrum Klimatycznego sezon powodziowy w północnych Chinach rozpoczął się wcześnie – 5 lipca, prawie dwa tygodnie przed historyczną normą – i zakończył się 2 września, trwając około miesiąc dłużej niż zwykle. Zarówno czas trwania pory deszczowej, jak i całkowita suma opadów zajęły pierwsze miejsce w historycznych rejestrach dla tego regionu. Letnie opady w Pekinie i Mongolii Wewnętrznej były najwyższe w tym samym okresie od 1961 roku.

Jednak nawet po nadejściu jesieni deszcz nadal padał. Prowincje Shandong i Henan odnotowały najbardziej deszczową jesień w historii, Shanxi drugą najbardziej deszczową, a Hebei trzecią.

Dalej na południu sytuacja wyglądała zupełnie inaczej. Dorzecze Jangcy wyszło z typowej pory deszczowej „śliwkowych deszczy” [梅雨¹] wcześniej, odnotowując znacznie niższe opady. Letni monsun wschodnioazjatycki zdawał się przeskakiwać największą rzekę Chin, przenosząc główny pas opadów bezpośrednio na regiony rzek Żółtej i Huai oraz północne Chiny.

Liczba ofiar ludzkich była ogromna. Pod koniec lipca niezwykła ulewa w północnej i północno-wschodniej części kraju spowodowała powodzie, w wyniku których zginęły lub zaginęły 144 osoby. W następnym miesiącu niszczycielskie powodzie w północno-zachodniej prowincji Gansu, Mongolii Wewnętrznej i innych obszarach spowodowały śmierć lub zaginięcie 73 osób.

Oficjalne dane chińskich władz ds. ograniczania skutków katastrof pokazują, że w pierwszych trzech kwartałach 2025 roku powodzie dotknęły 22,7 mln osób, powodując śmierć lub zaginięcie 404 osób oraz bezpośrednie straty gospodarcze w wysokości 165 mld RMB (23 mld USD). Najbardziej ucierpiała północ: 315 osób zginęło lub zaginęło, a bezpośrednie straty wyniosły 98 mld RMB (…). Opady deszczu na suchej północy stają się zarówno rutynowe, jak i ekstremalne.”

Wśród chińskich ekspertów nie ma zgody co do przyczyn i trwałości tej zmiany. Jedni skłaniają się do zdania, że to długoterminowa transformacja spowodowana globalnym ociepleniem. Inni uważają, że to efekt oscylacji systemu klimatycznego, które mogą trwać do dekady. Dyskusje, jak to zwykle wśród specjalistów, koncentrują się na progach, po których można coś uznać za czasową lub trwała zmianą. Generalnie jest zgoda, że po wzroście globalnych temperatur o 1,5°C, 2°C lub więcej system może przestać zachowywać się jak stabilny cykl.

To o czym się mniej dyskutuje publicznie to konsekwencje dla rolnictwa. Pas opadów, który zazwyczaj przynosi deszcze monsunowe dalej na południu, w ostatnich sezonach przesunął się na północ, powodując bezprecedensowe ulewne deszcze i powodzie na obszarach, które zazwyczaj są suche lub półsuche. Zmiana ta spowodowała przedłużenie „sezonu powodziowego” w północnych prowincjach, gdzie opady deszczu pojawiają się wcześniej i trwają dłużej niż w przeszłości.

Ulewne deszcze i powodzie mogą powodować erozję gleby, wymywanie wierzchniej warstwy i zakłócać normalną pracę w polu, co prowadzi do niższych plonów. Wody powodziowe w tym roku zniszczyły lub uszkodziły takie uprawy, jak pszenica ozima, kukurydza i inne zboża w północnych regionach. Pola zalane przez powódź są trudniejsze do obsiania i zbiorów, a stojąca woda może spowodować gnicie nasion i sadzonek. Generalnie, zmiana terminów i intensywności opadów oznacza, że nie są one już dostosowane do idealnych etapów wzrostu upraw. Zwiększona wilgotność i wilgotność powietrza na obszarach historycznie suchych może także poszerzyć zasięg i okres aktywności szkodników i chorób upraw, stwarzając nowe wyzwania dla rolników, którzy nie dysponują praktykami radzenia sobie w takich warunkach.

To prawda, że niektóre obszary mogą tymczasowo skorzystać na dodatkowej wilgotności, ogólna sytuacja budzi jednak wątpliwości co do rentowności tradycyjnych systemów upraw w północnych Chinach. Jeśli wilgotne warunki będą się utrzymywać, może to spowodować długoterminowe zmiany w zakresie uprawianych roślin, miejsc ich uprawy oraz technik rolniczych. Ludzie na Północy będą musieli adaptować sposoby uprawiania roli na Południu, ale te wymagają większych nakładów pracy fizycznej i są mniej zmechanizowane. Przy załamaniu demograficznym w Chinach może po prostu zabraknąć rąk do pracy. Wszelka adaptacja nie będzie też ani tania, ani szybka. Lecz negatywne konsekwencje dla rolnictwa, jak i sytuacji socjo-ekonomicznej regionów wiejskich będą nie tylko poważne, ale też pojawią się szybciej niż skutki wszelkich przeciwdziałań.

—
¹ To długotrwałe, uporczywe mżawki, którym towarzyszy zachmurzone niebo, wysoka wilgotność powietrza i sporadyczne ulewne deszcze. Zjawisko to występuje od późnej wiosny do wczesnego lata, kiedy śliwki dojrzewają w południowych i wschodnich Chinach, stąd nazwa.