Tytuł: Confucian Political Ethics (Etyka polityczna konfucjanizmu)
Redakcja: Daniel E. Bell
Wydawca: Princeton University Press (2007)

Wokół konfucjanizmu narosło wiele nieporozumień i istnieje szereg różnych interpretacji konfucjanizmu oraz jego wpływu na społeczeństwa Azji Wschodniej. Mamy do czynienia z porównaniami konfucjanizmu do protestantyzmu i jego wpływu na rozwój kapitalizmu w Europie, ale też poszukiwania źródeł rzekomych skłonności krajów regionu ku  autorytaryzmu.1

Moim zdaniem problem sięga jeszcze głębiej. Przede wszystkim nie ma jednego konfucjanizmu.

Po pierwsze, mamy to, co ja nazywam konfucjanizmem pierwotnym, czyli oryginalną myśl Konfucjusza (551- 479 p.n.e.)2 i jego uczniów. Niewiele jednak wiemy o podstawach pierwotnej filozofii konfucjańskiej. Teksty, które przetrwały do naszych czasów podlegały wielu redakcjom przez następców, którzy próbowali wkładać w usta mistrza Ku swoje tezy. Słyszałem o kilku nieopublikowanych pracach, które bazując na zachowanych fragmentach starych tekstów wskazują, że konfucjanizm był zbliżony do taoizmu filozoficznego bardziej, niż by się to nam wydawało.

Po drugie, jest tzw. konfucjanizm imperialny, czyli oficjalna ideologia państwa, stworzona w czasach dynastii Han (206 p.n.e. – 220 n.e.) na podstawie interpretacji konfucjanizmu w wykonaniu Mencjusza (371 – 289 p.n.e.), który sam padł ofiarą ostrej reinterpretacji nadwornych filozofów.

Potem pojawił się neokonfucjanizm, czyli świecka wersja konfucjanizmu, powstała w czasach dynastii Tang (618–907). Neokonfucjanizm został stworzony przez filozofów Han Yu (韓愈 768 – 824) i Li Ao (李翱 772 – 841). Neokonfucjanizm doszedł jednak do pełnego głosu i dominacji w Chinach dopiero w czasach dynastii Song (960 – 1279) i Ming (1368 – 1644), od których został przejęty przez Mandżurów (1644-1912). To właśnie neokonfucjanizm rozprzestrzenił się poza Chinami i kiedy mówimy o konfucjanizmie w Japonii czy Wietnamie, to tak naprawdę jest mowa o konfucjanizmem w interpretacji Yu i Ao. Większość ludzi, jeżeli cokolwiek wie o konfucjanizmie, to utożsamia go właśnie z neokonfucjanizmem.3

Nie inaczej jest w pracy pod redakcją Bella. To świetna wykładnia etyki politycznej neokonfucjanizmu, choć sam Konfucjusz pewnie by się bardzo zdziwił kilkoma przypisywanymi mu tezami. Mimo wszystko to interesująca książka, którą polecam.


1 Źródeł chińskiego autorytaryzmu trzeba moi zdaniem raczej szukać w legizmie (法家), zwanym też chińskim legalizmem.
2 Jeżeli w ogóle ktoś taki żył.
3 Nie mylić ze współczesnym neokonfucjanizmem, czyli „protezą” filozoficzną rozwijaną w postmaoistowskiej ChRL.

Opublikował/a Michał Bogusz

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s