Grupa naukowców,1 ekspertów od Azji i Chin napisała list otwarty do Donalda Trumpa, który opublikował „The Washington Post”. Nie będę tutaj streszczał teksu, każdy może sobie go przeczytać. Wydaje się to nawet niezbędne, aby kontynuować lekturę poniższego wpisu.

Generalnie autorzy poddają krytyce zarówno działania administracji Trumpa wobec ChRL, jak i wiele założeń, na których jest ona ufundowana. Podstawowym założeniem autorów jest stwierdzenie, że nie ma fundamentalnej sprzeczności interesów, ideologii, zasad, czy aspiracji między ChRL a Stanami Zjednoczonymi, a Pekin wcale nie dąży do zburzenia porządku międzynarodowego.

W tekście zawarto w sumie siedem tez, które chciałbym na wstępie skomentować, za nim zajmę się listem w szerszym kontekście.

1. China’s troubling behavior in recent years — including its turn toward greater domestic repression, increased state control over private firms, failure to live up to several of its trade commitments, greater efforts to control foreign opinion and more aggressive foreign policy — raises serious challenges for the rest of the world. These challenges require a firm and effective U.S. response, but the current approach to China is fundamentally counterproductive.

Dosyć łagodna ta ocena działań Pekinu. Może problem w tym, że autorzy nie dostrzegają istoty reżimu panującego w ChRL. Wytłumaczeniem tej słabej, wręcz rytualnej krytyki ChRL znajduje się chyba w następnym punkcie.

2. We do not believe Beijing is an economic enemy or an existential national security threat that must be confronted in every sphere; nor is China a monolith, or the views of its leaders set in stone. Although its rapid economic and military growth has led Beijing toward a more assertive international role, many Chinese officials and other elites know that a moderate, pragmatic and genuinely cooperative approach with the West serves China’s interests. Washington’s adversarial stance toward Beijing weakens the influence of those voices in favor of assertive nationalists. With the right balance of competition and cooperation, U.S. actions can strengthen those Chinese leaders who want China to play a constructive role in world affairs

Ci mityczni, chińscy liberałowie. Rzesze małych Gorbaczowów tylko czekających by czynić chińską pierestrojkę i głasnost. Nie można im przeszkadzać, trzeba ich hołubić i wzmacniać ustępstwami. W tej narracji rządzący ChRL to żadni komuniści a nowi konfucjańscy uczeni. Obawiam się, że jest to jedynie konstrukt zachodnich romantyków przeżartych w rzeczywistości orientalizmem. KPCh to partia leninowska, która czerpie całą siatkę pojęciową z marksizmu-leninizmu. Xi Jinping robi błędy w chińskich idiomach, ale Stalina potrafi cytować z pamięci. Co gorsza, Pekin doskonale sobie zdaje sprawę z tych naiwnych oczekiwań i świetnie je wykorzystuje do manipulowania rzeszą dobrze wykształconych i inteligentnych ludzi.

3. U.S. efforts to treat China as an enemy and decouple it from the global economy will damage the United States’ international role and reputation and undermine the economic interests of all nations. U.S. opposition will not prevent the continued expansion of the Chinese economy, a greater global market share for Chinese companies and an increase in China’s role in world affairs. Moreover, the United States cannot significantly slow China’s rise without damaging itself. If the United States presses its allies to treat China as an economic and political enemy, it will weaken its relations with those allies and could end up isolating itself rather than Beijing.

Tutaj nasuwa się podstawowe pytanie: Czy może być podjęta jakakolwiek SKUTECZNA akcja, która nie będzie się wiązać z negatywnymi skutkami dla Stanów Zjednoczonych i w ogóle dla globalnej gospodarki? Nie wygrywa się wojen, nawet handlowych, bezboleśnie, co dopiero mówić o wielowymiarowej rywalizacji mocarstwowej. Trump to polityk, niekonwencjonalny, ale wciąż polityk i trudno oczekiwać, że będzie mówił o „krwi, pocie i łzach” – takie słowa są na miejscu tylko w wyjątkowych momentach historii. Normalnie polityk zapewnia, że wszystko idzie dobrze i jest wspaniale.

4. The fear that Beijing will replace the United States as the global leader is exaggerated. Most other countries have no interest in such an outcome, and it is not clear that Beijing itself sees this goal as necessary or feasible. Moreover, a government intent on limiting the information and opportunities available to its own citizens and harshly repressing its ethnic minorities will not garner meaningful international support nor succeed in attracting global talent. The best American response to these practices is to work with our allies and partners to create a more open and prosperous world in which China is offered the opportunity to participate. Efforts to isolate China will simply weaken those Chinese intent on developing a more humane and tolerant society.

Czy KPCh, przecież mówimy o rządzącej ChRL kaście, a nie o chińskim społeczeństwie, jest w ogóle zainteresowana partycypacją w globalnym porządku? Przecież istnienie porządku międzynarodowego, w którym swobodnie szerzą się idee demokracji przedstawicielskiej, rządów prawa i odpowiedzialności rządzących przed społeczeństwem jest egzystencjalnym zagrożeniem dla rządów monopartii.

5. Although China has set a goal of becoming a world-class military by midcentury, it faces immense hurdles to operating as a globally dominant military power. However, Beijing’s growing military capabilities have already eroded the United States’ long-standing military preeminence in the Western Pacific. The best way to respond to this is not to engage in an open-ended arms race centered on offensive, deep-strike weapons and the virtually impossible goal of reasserting full-spectrum U.S. dominance up to China’s borders. A wiser policy is to work with allies to maintain deterrence, emphasizing defensive-oriented, area denial capabilities, resiliency and the ability to frustrate attacks on U.S. or allied territory, while strengthening crisis-management efforts with Beijing.

„Paragraf 22”. Przecież bez możliwości zapewnienia bezpieczeństwa sojusznikom nie będzie to skuteczne, a nie da się zapewnić bezpieczeństwa sojusznikom, bez przewagi w terenie, czy raczej w tym wypadku na morzu. Nie będzie sojuszu bez pewności, że inni uczestnicy mogą liczyć na skuteczną pomoc Waszyngtonu.

6. Beijing is seeking to weaken the role of Western democratic norms within the global order. But it is not seeking to overturn vital economic and other components of that order from which China itself has benefited for decades. Indeed, China’s engagement in the international system is essential to the system’s survival and to effective action on common problems such as climate change. The United States should encourage Chinese participation in new or modified global regimes in which rising powers have a greater voice. A zero-sum approach to China’s role would only encourage Beijing to either disengage from the system or sponsor a divided global order that would be damaging to Western interests.

Czy dobrze rozumiem? Pekin nie chce zniszczyć porządku światowego, a jedynie “osłabić w nim zachodnie demokratyczne wartości”… Czym jest w takim razie ten porządek międzynarodowy bez tych wartości? Czym będzie się to różniło od koncertu mocarstw? Co, jeżeli ceną za rezygnację Pekinu z rewizjonistycznej polityki, jest schowanie demokratycznych norm? Czego Pekin już wielokrotnie domagał się – często z sukcesem – od swoich partnerów gospodarczych. Czy w takim razie nie będzie to zwycięstwem Pekinu (i Moskwy) samym w sobie?

7. In conclusion, a successful U.S. approach to China must focus on creating enduring coalitions with other countries in support of economic and security objectives. It must be based on a realistic appraisal of Chinese perceptions, interests, goals and behavior; an accurate match of U.S. and allied resources with policy goals and interests; and a rededication of U.S. efforts to strengthen its own capacity to serve as a model for others. Ultimately, the United States’ interests are best served by restoring its ability to compete effectively in a changing world and by working alongside other nations and international organizations rather than by promoting a counterproductive effort to undermine and contain China’s engagement with the world.

Jest jednak coś, z czym się zgadzam z autorami listu. Unilateralne działania Trumpa alienują sojuszników. Skoordynowane działania byłby skuteczniejsze. Jednak nie można równocześnie zignorować niebezpieczeństwa, że cała sprawa zostałaby rozwodniona przez niechętnych do działania sojuszników. Nawet dzisiaj Niemcy mają problem z jakimikolwiek działaniami przeciwko Pekinowi.

Czas na mój krótki komentarz.

(a) Ten, ani podobny list nie zmieni polityki Trumpa i wątpię, że taka była intencja autorów. Gdyby chcieli przekonać prezydenta, to by nie publikowali listu w skłóconym z nim „The Washington Post”. List będzie postrzegany jako element kampanii wyborczej lub wręcz jako głos pekińskiego lobby. Autorzy zarzucają Trumpowie działania przynoszące efekt przeciwny do zamierzonego, ale sami chyba nie przemyśleli swojego ruchu – a może przemyśleli i wcale im nie zależy na przekonaniu kogokolwiek.

(b) List jest już wykorzystany propagandowo przez Pekin. Dyskredytuje to niestety całą zawartą w liście krytykę. Autorzy, jako zajmujący się od lat ChRL, powinni to przewodzić. Gdyby list zawierał bardziej dogłębną, a nie pobieżną, formalną krytykę Pekinu, to byłby bardziej wiarygodny. Nie odbieram autorom i podpisanym dobrej woli, ale list niestety wpisuje się w ofensywę propagandową ChRL i czyni autorów narzędziem reżimu.

(c) Problemem jest, że list powiela narrację Pekinu, który za wszelką cenę stara się przekonać Zachód, że ChRL jest inna i powininna być specjalnie traktowana. List otwarty, który na każdym kroku praktycznie wzywa do appeasementu wobec ChRL, musi być traktowany przez Pekin jako dar Niebios. Nic dziwnego, że podnoszą się już głosy mówiące, że był on inspirowany za Wielkim Murem.

(d) Najcięższym jednak według mnie błędem autorów jest bezwiedne (na pewno?) przyjęcie propagandowej tezy Pekinu, że KPCh to Chiny. W ten sposób utożsamianie KPCh z Chinami pozawala na usprawiedliwienie każdego ustępstwa wobec reżimu. Co gorsza, autorzy zdają się zrównywać interes rządzącej w ChRL grupy z interesem ponad miliarda Chińczyków. Nic dziwnego, że kiedy list znalazł uznanie na Zachodzie wśród podobnie myślących naukowców, siedzących okrakiem na katedrach, to spotkał się z oburzeniem samych Chińczyków.

Oczywiście, swobodnie mogą się wyrażać jedynie ci żyjący poza ChRL, ale ostatni protest w Wuhan i ludzie krzyczący: precz z partią komunistyczną, wskazują, że KPCh może mieć więcej zwolenników wśród ekspertów na Zachodzie niż wśród przeciętnych zjadaczy ryżu.

Na końcu, choć może powinienem od tego zacząć, muszę zaznaczyć, że ani nie jestem entuzjastą samego Trumpa, ani obozu politycznego, który on reprezentuje. Jeszcze pół roku temu nie mógłbym sobie wyobrazić, że napiszę tekst, w którym będę go de facto bronił. Nie da się jednak zignorować faktu, że po raz pierwszy nie tylko mówi się o zagrożeniach ze strony KPCh, jakie się pojawiły wraz ze wzrostem ChRL, ale po raz pierwszy nie tylko Waszyngton podjął konkretne działania, ale też zmusił innych do przemyślenia strategi i oczekiwań wobec ChRL.

Inna sprawa, czy Trumpowi wystarczy wytrwałości i czy naprawdę wie o jaką grę toczy się stawka? Mam co do tego wątpliwości.


1 Autorami są: M. Taylor Fravel, J. Stapleton Roy, Michael D. Swaine, Susan A. Thornton, Paul Tsai oraz Ezra Vogel. Pod listem podpisało się też już ponad stu innych naukowców.

Opublikował/a Michał Bogusz

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.