W większości państw świata politycy obawiają się, że sztuczna inteligencja stanie się mądrzejsza od ludzi. W Korei Północnej problem wygląda nieco inaczej. Rodzina Kimów zastanaiwa się, jak stworzyć maszynę wystarczająco inteligentną, by odpowiadać na pytania naukowe, a jednocześnie wystarczająco głupią, by unikać pytań politycznych?
Uniwersytet im. Kim Il-songa, we współpracy z państwową firmą programistyczną, zaprezentował chatbota o nazwie „Źródło Mądrości”. Program został zaprezentowany podczas październikowych targów technologicznych w Pjongjangu, a w listopadzie przedstawiono go publiczności w telewizji państwowej. Jego interfejs przypomina interfejs ChatGPT do tego stopnia, że trudno nie dostrzec źródła „inspiracji”…
Bot potrafi odpowiadać w języku koreańskim i angielskim na pytania dotyczące nauki i technologii, a także pomagać w programowaniu i tłumaczeniu. Jego możliwości nie są jednak nieograniczone. Wyświetlane na ekranie ostrzeżenie zabrania użytkownikom zadawania pytań o charakterze politycznym, społecznym lub „nieodpowiednim”, cokolwiek to znaczy w KRLD. Użytkownik ponosi odpowiedzialność za konsekwencje niewłaściwego wykorzystania programu. Innymi słowy, można zapytać maszynę, jak działa wszechświat, ale lepiej nie pytać jej, dlaczego rządzi nim rodzina Kimów.
Najciekawsze nie jest to, co program potrafi powiedzieć, ale to, co dzieje się za jego interfejsem. Władze mówią o opracowaniu modelu sztucznej inteligencji „w koreańskim stylu”. Jednak zbudowanie zaawansowanego modelu językowego od podstaw wymaga ogromnych ilości danych, drogich chipów i niewarygodnych ilości energii elektrycznej. A nie są to akurat zasoby, którymi Pjongjang dysponuje w nadmiarze.
Najprawdopodobniej północnokoreańscy inżynierowie skorzystali z modeli o otwartych wagach, być może chińskich, takich jak Qwen, lub amerykańskich, takich jak Gemma. Nie ma na to bezpośrednich dowodów, ale z technicznego punktu widzenia jest to prawdopodobne. Paradoks polega na tym, że technologia opracowana przez kapitalistyczne firmy może pomóc jednemu z najbardziej autorytarnych państw na świecie w unowocześnieniu swoich narzędzi kontroli.
Byłoby jednak przesadą uznać „Źródło Mądrości” za przełom technologiczny. Świadczy ono raczej o zdolności reżimu do przyswajania i dostosowywania technologii, a nie o jego zdolności do konkurowania z wiodącymi firmami.
Jednak cała sprawa ujawnia coś znacznie ważniejszego na temat natury państwa północnokoreańskiego. Sztuczna inteligencja ma poszerzać granice wiedzy, podczas gdy system polityczny opiera się na jej kontroli. Pjongjang chce czerpać korzyści z tego pierwszego, nie rezygnując z tego drugiego. Ta równowaga może się sprawdzać przez pewien czas. Jednak im inteligentniejsze stają się maszyny, tym większy wysiłek trzeba włożyć, by utrzymać je w posłuszeństwie.
Tak samo jak z ludźmi.
