Czy pojedynczy akt, czy jeden człowiek może zmienić historię? Myślę, że tak – jednak nie w sposób, który ma na myśli podejmując akcję. Brutus zabijając wraz z innymi spiskowcami Cezara nie mógł uratować Republiki. Republika została pogrzebana przez procesy społeczno-gospodarcze rozpoczęte po II wojnie punickiej i budowę imperium. Nikt nie mógł tego odwrócić.

Zabójstwo Cezara jednak zapobiegło powstaniu formalnej monarchii. Oktawian tworzy pryncypat przy zachowaniu fasad republiki. Do samego końca Rzym jest formalnie republiką rządzoną przez Senat i Lud Rzymski (SPQR). Tylko fasada? Nie. Gdyby nie Brutus nie przetrwałby ideał republiki i ukształtowałby się inny model relacji władca-poddani. Oktawian był TYLKO „pierwszym między równymi”. Gdyby nie Brutus do kogo i czego miałaby się odwoływać Republika Angielska, założyciele Stanów Zjednoczonych czy Rewolucja Francuska? Brutus poniósł klęskę, ale republika przetrwała.

Oczywiście nie należy romantyzować Brutusa. Walczył on o utrzymanie starego porządku i dominacji patrycjatu. Był typowym konserwatystą z nożem – a w moim przekonaniu – wiara w utrzymanie „status quo” jest nie tylko naiwna i irracjonalna, ale też w dużym stopniu niebezpieczna. Nie jest to jednak miejsce na te rozważania.

Brutus też stał się archetypem wszystkich „backstabberów” w historii. Zdradził człowieka, który był jego patronem, i który raz mu już wybaczył. Nie mniej, trudno nie docenić WARTOŚCI jaką Brutus stworzył. Nie wyobrażam sobie by Zachód był tym czym jest bez idei tyranobójstwa.

Czy Chiny miały swojego Brutusa?

Chińskiego Brutusa znamy dzięki „Życiorysom Zabójców” (刺客列傳) w „Zapiskach Wielkiego Historyka” Sima Qian (司马迁). Historia tej jednaj z najbardziej wyrafinowanych intryg pochodzi z czasów zjednoczenia Chin i wiąże się z zamachem na Zhao Zheng (趙政), który rządził jako Qinshi Huangdi – Pierwszy Cesarz w latach 246-209 p.n.e.

Jeden z sojuszników Zhao Zheng władcy Qin – książe Yan Dan (太子丹) w obronie własnego królestwa Yan postanowił się uniezależnić. Siły jego królestwa były zbyt słabe wobec potęgi państwa Qin, dlatego zgodził się na plan zabójstwa. Samo­bójczej misji podjął się płatny zabójca Jing Ke (荆轲). Jednak by dostać się na tyle blisko Zhao Zheng, aby jego zamiar mógł się udać, musiał przynieść jakiś niezwykły prezent. Yan Dan rozwiązał ten problem zgadzając się by Jing Ke zaniósł jego głowę. Zhao Zheng ucieszył się ze śmierci swego śmiertelnego wroga, szczodrze wynagrodził Jing Ke i dopuścił go w czasie uroczystego posiłku na tyle blisko siebie, by móc zobaczyć ściętą głowę Yan Dan. To co się wydarzyło potem nie jest jasne. Prawdopodobnie Zhao Zheng uratował zwyczaj no­szenia zbroi pod ubraniem, co może świadczyć o poziomie jego poczucia bezpieczeństwa. Większość z jego dworzan nie zareagowała na próbę zabójstwa. Cześć powstrzymała biegnących na pomoc pod pretekstem zakazu wchodzenia na podwyższenie tronowe władcy bez wyraźnej zgody lub wezwania panującego. Zhao Zheng musiał sam stoczyć walkę z Jing Ke.

Ta na wpół legendarna historia jest bardzo popularna. We współczesnych Chinach na­kręcono co najmniej trzy pełnometrażowe filmy poświęcone próbie zabójstwa Zhao Zheng, ale i wcześniej krążyły setki wersji, w których poszczególne postacie zmieniały się rolami i wzajemnymi relacjami. W roku 2004 powstał serial z przygodami Jing Ke (荆轲传奇).

Problem polega jednak na tym, że Jing Ke nie był Brutusem i zawiódł. Zhao Zheng przeżył i został Pierwszym Cesarzem. Nieudany zamach uznał za namaszczenie opaczności, za mandat nieba. Pierwszy Cesarz narzucił Chinom absolutystyczny model relacji państwa z poddanymi. Model, który kwitnie do dnia dzisiejszego.

Zdjęcie: kadr z filmu The Emperor and the Assassin.

Opublikował/a Michał Bogusz

2 Comments

  1. […] Qinshi Hunagdi fascynował wielu, w tym Mao, ale większość Chińczyków przeklina do dnia dzisiejszego jego imię. Jako pierwszy zjednoczył państwa chińskie, ale jego twór okazał się koszmarem, który przetrwał swego twórcę o trzy lata. […]

    Polubienie

    Odpowiedz

  2. […] było o czymś takim czytać tylko w powieściach SF. To realizacja odwiecznego celu KPCh, ale też wielu innych władców w historii Chin, o doskonałym narzędziu masowej kontroli behawioralnej. Tylko dopiero dzisiaj wydaje się, że […]

    Polubienie

    Odpowiedz

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s