9781118487136_PCM2.pdfYong Zhao

Who’s Afraid of the Big Bad Dragon?: Why China Has the Best (and Worst) Education System in the World

ISBN: 978-1-118-48713-6

Yong Zhao od dawna zajmuje się rolą systemów edukacyjnych w kształtowaniu postaw społecznych. Wcześniej opublikował World Class Learners: Educating Creative and Entrepreneurial Students (2012). W swojej nowej publikacji zajmuje się rolą systemu edukacyjnego w ChRL.

Z jednej strony uczniowie z ChRL (a właściwie z wybranych regionów ChRL) odnoszą wiele sukcesów we wszelkich badaniach porównawczych, jak PISA. Wartość tych badań jest jednak dyskusyjna. Polscy uczniowie też wypadają w nich nieźle, ale każdy, kto uczy na uczelni zadaje sobie pytanie, czy to kosmici podmieniają w jakimś momencie te super zdolne dzieci? Ponieważ na uczelnie one na pewno nie trafiają.

Problem leży w odmiennych kryteriach jakimi posługują się akademicy i edukatorzy na poziomie szkół podstawowych i średnich. Mimo to dla wielu zachodnich specjalistów dobre wyniki dzieci z ChRL stanowi duże wyzwanie. Zhao nawet pisze o „efekcie Sputnika” porównując to do szoku, jakim dla Amerykanów było wystrzelenie pierwszego sztucznego satelity przez Sowietów w 1957 roku. Obok płaszczyzny ekonomicznej i militarnej ChRL zdaje się rzucać także wyzwanie edukacyjne i cywilizacyjne Zachodowi.

Zhao pokazuje, że wiele działań mających na celu naprawę niefunkcjonującego systemu edukacyjnego na Zachodzie jest wzorowanych (przynajmniej podświadomie) na chińskiej obsesji egzaminacyjnej. Kiedy, nie ulega wątpliwości, że system edukacyjny na Zachodzie szwankuje, to fiksacja w naśladowaniu Chin nie przyniesie oczekiwanej odmiany. Problem na Zachodzie leży raczej w rozwarstwieniu i rozejściu się dróg szkół prywatnych i publicznych niż w presji egzaminacyjnej oraz zgubnej obsesji na punkcie testów.

Zhao pokazuje, że działania reformujące edukację podszyte strachem przed ChRL są nie tylko błędne i szkodliwe, ale nawet w pełni implementowane nie będą mogły reprodukować efektu ze względu na różnice kulturowe, ale też odmienny etap rozwoju społecznego.

Najważniejszy jednak argument Zhao leży na pokazaniu na tym, że system edukacyjny w ChRL (ale też wielu innych krajach Azji Wschodniej) szwankuje i dawno temu się wyczerpał.

Moim zdaniem problem nie jest jednak ograniczony do ChRL lub krajów Azji Wschodniej podobne problemy dotykają Polskę. Edukacja w krajach autorytarnych jest zawsze nastawiona na produkcję (i nie używam tego słowa w przenośni) inżynierów i urzędników średniego szczebla. Dlatego jest ustawiona na odsiewanie nie tylko niekonformistów i słabiej uczących się, ale też tych o wyższej inteligencji analitycznej. Reżim autorytarny, ale też gospodarka kapitalistyczna w krajach rozwijających się, nie potrzebuje ludzi kreatywnych i niezależnie myślących. Stanowią oni zagrożenie zarówno dla aparatu autorytarnego państwa, ale też konkurencję dla już usytuowanych elit gospodarczych w kraju rozwijającym się.

Inną kwestię stanowi, że kraje rozwijające się, nawet jeżeli przeszły już proces mniej lub bardziej udanej demokratyzacji zazwyczaj dziedziczą system edukacyjny z okresu autorytarnego, a nowe elity nie są zainteresowanego jego zmianą. W dłuższej perspektywie jest on jednak zgubny zarówno dla systemu autorytarnego, jak i już zdemokratyzowanego kraju (jeżeli ten etap osiągnięto). Kraj autorytarny natrafia w pewnym momencie na problem reprodukcji elit i zaczyna promować siłą rzeczy karierowiczów i ludzi o ograniczonych horyzontach, którzy prędzej czy później muszą doprowadzić system do załamania. W państwie demokratycznym, jak i autorytarnym, który przyjął politykę rozwojową w oparciu o model wolnorynkowy, gospodarka wpada w pewnym momencie w pułapkę średniego rozwoju. Wyjście z niej jest możliwe tylko przez wyzwolenie kreatywności i potencjału krytycznego myślenia, ale autorytarny model edukacji jest stworzony z przeciwnym paradygmatem wbudowanym w samo jądro systemu.

Opublikował/a Michał Bogusz

One Comment

  1. […] Stefan Kisielewski nazwał komunizm „dyktaturą ciemniaków”. Przy okazji wpisu o książce Yong Zhao pisałem o tym, jak edukacja w systemie autorytarnym paraliżuje zdolności do reprodukcji elit […]

    Polubienie

    Odpowiedz

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.