person_chiang44

Wiadomością dnia jest przyznanie Pekinowi zimowych igrzysk olimpijskich, ale tak naprawdę, czy to kogoś jeszcze obchodzi? Cały ruch olimpijski jest od dawna skompromitowany (co najmniej od 1936), a komercjalizacja zabiła nawet sport jako taki.

O wiele ciekawszy temat znalazłem w The Economist, gdzie opublikowano suplement z gatunku alternatywnej historii: Post-war China, Alternatively: Chiang’s China. Co by się stało gdyby Partia Komunistyczna Mao Zedonga przegrała wojnę domową z Partią Nacjonalistyczną Chiang Kai-sheka?

Autorzy z The Economist wychodzą z założenia, że skoro Chiny kontynentalne przeżywają niebywały rozwój od śmierci Mao (a raczej dojścia do władzy Deng Xiaoping), to gdyby wojnę wygrali nacjonaliści, to kontynent wstąpiłby na drogę analogicznego rozwoju już w latach pięćdziesiątych, a dzisiejsza gospodarka takich Chin byłaby już dwukrotnie większa od potencjału ekonomicznego obecnej ChRL.

Takie Chiny nadal byłyby w rękach skorumpowanego, autorytarnego reżimu opierającego swoją władzę na tajnej policji i stały w obliczu buntów chłopskich. Czyli w sumie mniej więcej tak jak dzisiejsza ChRL. Rożnica – argumentuje The Economist – byłaby taka, że Chiang nigdy by nie wpadł na szalone pomysły w stylu Wielkiego Skoku czy Rewolucji Kulturalnej, a czangkajszekowska wersja autorytaryzmu byłaby wciąż łagodniejsza. Można by uratować miliony istnień ludzkich i nie popełniono by wielu błędów. Na przykład, pronatalistycznej polityki Mao, która doprowadziła do eksplozji demograficznej, na co odpowiedziano dengxiaopingowską polityką jednego dziecka w rodzinie i jej wszystkimi fatalnymi skutkami.

Chiang Kai-shek to ostatnio modny temat. Zajął się nim także Robert Kaplan w Foreign Policy, gdzie w artykule: Mao Won the Battle, Chiang Kai-shek Won the War (Mao wygrał bitwę, Chiang Kai-shek wygrał wojnę) dowodzi, że na współczesne Chiny większy wpływ ma wizja Chianga niż Mao. Chiang przeprowadził na Tajwanie poważną reformę strukturalną władzy stawiając na merytokratyczny model rządów. Nie da się ukryć, że dzisiaj KPCh pragnie podążyć tę samą ścieżką na kontynencie. Z problemem wsi uporano się na Tajwanie przeprowadzając reformę rolną, która stopniowo rozbroiła tę odwieczną bombę chińskiego społeczeństwa. Dalej, rządy prawa i reformy gospodarcze doprowadziły nie tylko do rozwoju wyspy, ale także do demokratyzacji. Ostatecznie – wskazuje Kaplan – to Chiang stworzył lepszy model rozwoju dla chińskiego świata.

Mój problem z tą argumentacją polega na tym, że Chiang przeprowadził większość zmian pod naciskiem zewnętrznym. Rządząc całością Chin i nie będąc zagrożonym bezpośrednią inwazją (tak jak to było na Tajwanie) mógłby zignorować „dobre rady” Waszyngtonu. To klęska dała mu argumentację i możliwość przeprowadzenia reformy partii rządzącej i administracji. Bez tego bodźca nie byłoby zmian. Reformę rolną, która faktycznie była wielkim sukcesem, przeprowadzono pod naciskiem Amerykanów i na wzór tej przeprowadzonej przez nich w Japonii po 1945 roku. Demokratyzację (lata po śmierci generalissimusa) wymusiło w dużym stopniu także zbliżenie Waszyngtonu z Pekinem. Tajwan musiał postawić na demokratyzację, jako formę ochrony – kto przyszedłby z pomocą, jakiemuś autorytarnemu reżimowi, który niewiele rożni się od tego, co jest na kontynencie? Najważniejsze jest chyba to, że zmiany Chiang Kai-sheka, także zmiany w jego sposobie myślenia, nie byłyby możliwe, gdyby nie klęska.

W suplemencie rozważane są też inne alternatywne scenariusz (lub przyszłe?), jak ekspansja ChRL na tereny Syberii w wypadku dezintegracji Rosji.

Polecam. To o wiele ciekawsze tematy, niż zastanawianie się ile łapówek mogli wziąć członkowie MKOL za przyznanie Pekinowi olimpiady.

Opublikował/a Michał Bogusz

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.