155x220Federico Avanzini, Religie Chin, Wydawnictwo WAM, Kraków 2004.

Mam mieszane odczucia po tej lekturze.

Na pewno jest to bardzo dobry opis dwóch religii zrodzonych w Chinach – konfucjanizmu i taoizmu. Zarówno konfucjanizm, jak i taoizm mają wymiar religijny i filozoficzny, który został w książce także opisany. Nawet osoby znające temat mogą znaleźć tutaj nowe i interesujące fakty.

Ogromną zaletą jest szerokie cytowanie przez autora starożytnych tekstów. Wielu filozofów religii uważa czasami, że wie lepiej, co autor chciał powiedzieć nawet od samego autora. Avanzini taki nie jest.

Moje zarzuty dotyczą dwóch faktów.

Po pierwsze, opisując odrodzenie konfucjanizm w czasach dynastii Han autor zbyt niewyraźnie zaznacza, że w dużym stopniu doszło do powstania amalgamatu konfucjanizmu z legizmem. Oczywiście, to połączenie nastąpiło na poziomie doktryny społecznej, która nie leży w centrum zainteresowania autora. Mimo wszystko brak mi tutaj wyraźnego zaznaczenia tej zmiany, która ciąży nad Chinami do dnia dzisiejszego.

Po drugie, moim zdaniem, pominiecie buddyzmu w książce o religiach Chin jest błędem. Rozumiem, że autor chciał opisać tylko religie zrodzone w Chinach. Buddyzm jednak jest obecny w Chinach od tak dawna (pierwsi misjonarze prawdopodobnie przybyli już w czasach dynastii Qin), że zdążył się zintegrować z cywilizacją chińską.

Przede wszystkim buddyzm w Chinach ewoluował. To tutaj powstały odmiany buddyzmu typowe dla Azji Wschodniej, np. Chan (Zen) lub Szkoła Czystej Krainy.

Wreszcie trudno zrozumieć ewolucję konfucjanizmu i taoizmu bez zaznaczenia wpływu, jaki miał na nie buddyzm. Konfucjanizm pod wpływem buddyzmu przeszedł drogę od odrzucenia medytacji do jej pełnej afirmacji. Narodziny taoizmu religijnego były, w jakimś stopniu, odpowiedzią na buddyzm tantryczny. Wszystkie trzy religie i doktryny filozoficzne oddziaływały na siebie na wzajem. Usunięcie buddyzmu zubaża tutaj opis.

Uważam, że na dołączeniu buddyzmu książka by tylko zyskała.

Opublikował/a Michał Bogusz

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s