Chinglish jest czymś, co się pierwsze rzuca się w oczy przyjeżdżającym do ChRL. Przekręcone i często niełatwe do zrozumienia napisy w języku, który na pierwszy rzut okaz robi wrażenie, że mamy do czynienia z angielskim, atakują nasze zmysły już na lotnisku.

Chinglish jest też od lat powodem poważnego zażenowania władz. W sumie, co to za supermocarstwo, które na największym i najdroższym lotnisku na świecie nie potrafi powiesić jednej tabliczki z poprawnie napisanym, krótkim zazwyczaj, zwrotem po angielsku? Dlatego aby poprawić wizerunek kraju z początkiem tego miesiąca wprowadzono oficjalną listę tłumaczeń 3500 zwrotów w 13 kategoriach. Wszystkie napisy w miejscach publicznych mają być od tej pory tłumaczone na angielski zgodnie z zadekretowanym porządkiem.

ChRL nie byłaby jednak ChRL, gdyby przy okazji Pekin nie postanowił też dokonać korekty nieprawidłowości – zdaniem decydentów – w samym języku angielskim.

Najbardziej rzucająca się w oczy jest próba zmiany nazwy sera sojowego tofu. W angielskim, jak w innych językach, przyjęła się japońska nazwa tōfu. Podobnie jak to jest z grą Go i innymi chińskimi wynalazkami, które świat poznał dzięki Japończykom. Fakt, że są one znane pod japońską nazwą, a co gorsza wielu ludzi uznaje je za japońskie, budzi straszną frustracje Chińczyków. Stąd podejmowane co jakiś czas próby wprowadzenia do innych języków nazw mandaryńskich.

Są to próby nieudane z prostego powodu. Pisownia pinyin sama z siebie nie jest trudna, ale nie jest intuicyjna dla osób posługujących się angielskim, francuskim czy hiszpańskim. Dlatego większości ludzi poza chińskim światem łatwiej przeczytać tofu niż doufu.

Sprawa ma też inny wymiar.

W ChRL od czasu do czasu odzywają dalekosiężne plany uczynienia mandaryńskiego językiem światowym i w dalszej perspektywie zastąpienia angielskiego1. Osobiście uważam taką perspektywę za nierealną, mimo że ChRL faktycznie robi wiele w celu popularyzacji mandaryńskiego i odnosi na tym polu pewne sukcesy. Lecz mandaryński nie zastąpi angielskiego lub innego języka jako lingua franca z dwóch podstawowych powodów.

Pierwszym są chińskie hieroglify. Nauka znaków zajmuje nie tylko zbyt dużo czasu, ale jest to dla osób wychowanych na systemach alfabetycznych nienaturalną forma zapisu. Nigdy nie będzie mogła się mierzyć z wygodą, elastycznością i zdolnością adaptacji systemów alfabetycznych.

Język chiński, mimo mojej całej antenaci dla niego, znalazł się w ślepym zaułku ewolucji lingwistycznej. W pewnym uproszczeniu: proces, który miał miejsce na całym świecie, czyli „zaczynamy pisać tak, jak mówimy”, tutaj został postawiony na głowie. Zaczęto „mówić, jak się pisze”. Jest to jedna z przyczyn dla której Chińczycy mają problem z nauką angielskiego, ale też podstawowa przeszkoda w adaptacji mandaryńskiego na świecie.

Drugim problemem są tony. Żaden język tonalny nigdy nie został językiem wymiany, środkiem komunikacji między różnojęzycznymi społecznościami. Nawet w Afryce, gdzie wiele lokalnych społeczności mówi językami tonalnymi, językiem wymiany na wschodzie kontynentu stał się suahili, jeden z nielicznych nietonalnych języków.

Inny przykład: hausa – lingua franca Nigerii, stracił tonalność stając się językiem wymiany.

Po prostu język, aby zostać zaadaptowanym powszechnie, musi być łatwy do wymówienia. Ludzie posługujący się na co dzień językiem nietonalnym, nie zaadaptują masowo języka tonalnego. Równocześnie mandaryński bez tonów staje się, poza poziomem podstawowym, niezrozumiały.


1 Złośliwi twierdzą, że w Pekinie uznali, iż łatwiej będzie zmusić świat do nauczenia się mandaryńskiego, niż nauczyć Chińczyków angielskiego. To jednak tylko złośliwość, mimo ciężkiego akcentu wielu Chińczyków radzi sobie całkiem nieźle z angielskim.

Opublikował/a Michał Bogusz

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s