Autorzy: John Lewis i Xue Litai
Tytuł: China Builds the Bomb (Chiny budują bombę)
Wydawnictwo: Stanford University Press (1988)

Parę dni temu Amerykanie ogłosili, że podejrzewają, iż ChRL przeprowadziła podziemną próbę ładunku nuklearnego na poligonie Lob Nor w Xinjijangu. Bez rozstrzygania, czy faktycznie doszło do próby, a jeżeli tak, to czy była to pełna próba, czy tylko zimny test, to świetna okazja, aby przypomnieć sobie, jak ChRL doszła do swojej bomby. Zwłaszcza, że miało to miejsce w czasach „obiektywnych trudności” wynikających zarówno z wielkiego skoku, jak i zerwania z ZSRR.

Mao Zedong prawdopodobnie zdecydował, że ChRL potrzebuje własnej bomby atomowej po zakończeniu w 1953 roku wojny koreańskiej lub w czasie tzw. pierwszego kryzysu w Cieśninie Tajwańskiej (1954-55).1 Mao zdawał sobie sprawę, że ChRL nie będzie zdolna do wyprodukowania takiej ilości ładunków jak ZSRR lub Stany Zjednoczone, ale był przekonany, że nawet kilka bomb zabezpieczy ChRL przed atakiem oraz podniesie prestiż międzynarodowych Pekinu.

Pomoc sowiecka była jednak niezbędna. To sowieci dostarczyli plany, jak i szczegóły technologi oraz pomogli wznieść zakłady wzbogacania uranu w Baotou i Lanzhou, gdzie wysłali też swoich techników, aby rozpoczęli cały proces w 1958 roku. W tym samym czasie Chruszczow rozpoczął rozmowy z Amerykanami na temat ograniczenia zbrojeń i kontroli rozpowszechniania się broni masowego rażenia. Przelało to czarę goryczy dla Mao, który nie popierał ani destalinizacji ani polityki „pokojowego współistnienia”. W czerwcu 1959 roku doszło do formalnego zerwania i ChRL została sama z programem budowy bomby atomowej. Ostatecznie pierwszą próbę ładunku nuklearnego przeprowadzono 16 października 1964 – wszystko wskazuje na to, że pierwotnie miała to być wielka petarda na 1 października, czyli piętnastą rocznicę powołania ChRL, ale coś nie wyszło i projekt zanotował dwutygodniowe opóźnienie.

Książka Lewisa i Xue jest właśnie poświęcona historii chińskiego programu nuklearnego włącznie z bombą wodorową, której pierwszą próbę przeprowadzona 17 czerwca 1967 roku, już w trakcie rewolucji kulturalnej.


1 Autorzy bardziej przychylają się do tej drugiej daty. Ja sądzę, że biorąc pod uwagę, jak Mao działał, to mógł nabrać takiego przekonania wcześniej, ale poczekał, aż reszta kierownictwa będzie gotowa.

Opublikował/a Michał Bogusz

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.